KEMANKEŞNÂME

Hedefimiz Bilgi

Geleneksel Türk Okçuluğu'na dair platformumuza değer katan, bilgilendirici ve kaynak içeren paylaşımlarınız moderasyon tarafından bu alana seçilir, sizi Popüler Kişiler listesinde yukarı taşır.

Muhammet Alperen Yatmaz

Ayrıca Osmanlı’da ahilik gibi esnaf zanaatkârlık loncalarında mesleki eğitime başlamada yeterlilik tespiti için törenler yapılırdı bu ritüellerden bir tanesi ise okçuluk talimiydi. Atıcılar tekkesine gelen kişi ‘Küçük Kabza Alma Töreninde’ tekkeye kabul için kuralları, adap ve davranışları öğretecek bir ‘’kardeş’’ ile okçuluk dersi verecek bir üstat belirlenirdi buna da ‘pir tutmak’ denilir, tekkeye kabul edilen kişiye ise ‘Çırak (Şakird)’ olarak isim verilirdi. Şakird usta önünde diz çöker, usta sol eli bir yayın kabzasında tutarak çırağın sol eline verir, sağ eline de oku vererek ve usulüne uygun olarak çektirerek kabza törenini tamamlamış olurdu (Erkal 1998).

Günümüzde Geleneksel Türk Okçuluğu
Yalçın Tükel - Davut Atılgan - Abdullah Sencer Temel

0 yorum 183 görüntüleme
Yorum
Umut Er

Uzun yıllardır söylediğimiz birkaç hususun 400 yıl önce de söylenmiş olması oldukça mutluluk verici :)
Yüksek Lisans araştırmamda denk geldiğim kısmı sizlerle paylaşmak isterim; İbn Ruşen’in Feza’il-i Remy eserinde “Atıcıya lazım olan eşyalar bunlardır; Yayının iki kirişi olmalıdır. Bir bıçağı ve bir kiriş kabı olmalıdır. Atıcıya uygun kolları oldukça dar kaftanı olmalı ya da bir şeyle sol kolunu pazusuna kadar sıkıca sarmalıdır. Birkaç zihgiri olmalıdır. “ diyerek ilave etmiş “ Yukarıda sayılan eşyaların hepsinin atıcının yanında hazır bulunması lazımdır ki ihtiyaç duyduğunda başkasına muhtaç olmasın, Eğer gerek duyduğu şey yanında bulunmazsa bu, atıcı için bir eksikliktir.” Demiştir. Bu haliye 400 sene önceden bugüne bir mesaj olsun :)

*İbn Ruşen, Feza’il-i Remy, haz. Recep Selman Doğru,İstanbul 2020, Sayfa148.

0 yorum 259 görüntüleme
Yorum
Murat Aydın

🏹 Puta Nedir? Puta Atışının Özellikleri Nelerdir?

Geleneksel Türk okçuluğunun en dikkat çekici hedef disiplinlerinden biri puta atışıdır.

Puta kelimesinin, toprak kap, testi ve hedef anlamlarıyla ilişkilendirilen Farsça “bûte” sözcüğünden geldiği kabul edilir. Geçmişte toprak kapların hedef olarak kullanılmasının zamanla bu adı ortaya çıkardığı düşünülmektedir.

Puta, tarih içerisinde farklı biçimlerde kullanılmış, özellikle 18. yüzyılda bilinen karakteristik şeklini kazanmıştır. Klasik deri puta; yaklaşık 110 cm yüksekliğinde ve 77 cm genişliğinde, armut biçiminde, çift kat deriden hazırlanan yassı bir hedeftir. İç kısmı pamuk çekirdeği ve talaşla doldurulur, yüzeyinde farklı renklerde hedef işaretleri bulunurdu. Alt bölümüne yerleştirilen küçük ziller ise okun hedefe isabet etmesiyle ses çıkararak vuruşun anlaşılmasını sağlardı.

🎯 Puta atışını özel kılan ise yalnızca hedefin yapısı değil, atış mesafesidir.

Puta atışlarının okmeydanına göre değişmekle birlikte genellikle 165–265 metre arasındaki mesafelerden gerçekleştirildiği bilinmektedir. İstanbul Okmeydanı'nda mesafenin 265 metreye kadar ulaşması, bu disiplinin gerektirdiği kuvveti, tekniği ve tecrübeyi açıkça ortaya koymaktadır.

Üstelik amaç, oku yüksek bir açıyla havalandırıp hedefe düşürmek değildi. Atıcının yaklaşık 1,9 metre önüne, yine 1,9 metre yüksekliğinde bir ip gerilir ve okun bu ipin altından geçirilmesi istenirdi. Böylece atış açısı sınırlandırılırdı. Bu şekilde gerçekleştirilen atış “remy-i sedâd”, yani mükemmel/doğru atış olarak anılırdı.

🏹 Puta Koşuları

Osmanlı döneminde sportif yarışmalara “koşu” denildiği için puta hedeflerine yapılan müsabakalar da “puta koşusu” olarak adlandırılırdı.

Puta atışı; yüzlerce metre ötedeki bir hedefi vurabilmek için kuvvetli yay kullanımını, doğru tekniği, mesafe hâkimiyetini ve yüksek seviyede ustalığı bir araya getiren, geleneksel Türk okçuluk kültürünün kendine özgü disiplinlerinden biridir.

Kaynak: tirendaz.com

4 yorum 196 görüntüleme
Yorum
Muhammet Alperen Yatmaz

Türklerin tarihte ( hem İslâm öncesinde hem de İslâm sonrasında ) başarılı olmasının sebepleri ve vasıtaları arasında ‘’ okçuluk önemli bir pay teşkil etmiştir. ( Bkz. Yücel, 1999:15 - 18 ). Ancak İslâm’ın kabulünden sonra Türklerde okçuluk, dini anlamda yeni bir boyut kazanmaya ve ‘’ meziyet / erdem ‘’ şeklinde tasavvur edilmeye başlamıştır. Bu tasavvurda; Hz. Muhammed’in ümmetine bıraktığı kutsal bir emanet anlayışının ve hadislerinin etkisi büyük olmuştur. ( Güven, 1999: 98; Yücel, 1999:4 ) ‘’ Çocuklarınıza Kur’an okumayı ve ok atmayı öğretin; Bir ok sayesinde üç kişi cennete girer: oku yapan, sunan ve atan; Ok atmayı öğrenen sonra da ( sebepsiz yere ) terk eden kişi bizden değildir; sıkıntısı olan ok ve yay edinsin, sıkıntısı zail olur. ‘’ şeklindeki hadisler, bu örneklerden sadece birkaç tanesidir.

Mehmet Alparslan Küçük
İslâm Öncesinden Sonrasına Türk Geleneğinde Bir Yaşam Stili : ‘’ Okçuluk ‘’

2 yorum 282 görüntüleme
Yorum
Muhammet Alperen Yatmaz

Umdetü’l Mütenâzilîn Osmanlı Devleti döneminde okçuluk konusunda müstakil ilk eser olarak kaynaklarda geçmektedir. 15. yüzyılda kaleme alınmış olan Umdetü’l Mütenâzilîn, Ankara’da yaşamış Muhammed bin Şeyh Mustafa tarafından Arapça’dan Türkçe’ye tercüme edilmiştir. Eser, hadislerden hareketle cihadın faziletlerinden, ok ve yay kullanım adabından, okçuluğun kurallarından, ok ve yayın ağacından, kirişinden, yapımından ve menzillerden bahseder. Gelenek haline gelen bu üslup, 19. yüzyıla kadar okçuluk hakkında yazılmış Osmanlı eserlerinin tamamında görülür. ( Bir, vd., 2006, s.54; Yastı, 2016; Taş, 2022 ).

Prof. Dr. İlhan Uçar
Osmanlı Döneminde Okçuluk Alanında Yapılan Çalışmalar ve Okçuluk Terimleri

2 yorum 245 görüntüleme
Yorum
Volkan Dilsiz

"Sultan II. Mahmud, 1247 yılında Ayazağa’da tertiplenen bir ok koşusunda, 1184,5 geze atarak rekor kırmış ve nişan taşı diktirmiştir.

Ayazağa Kasrı’na giderken ana yola yakın boş bir alanda bulunan mermer sütun, kademeli bir kaide üzerine dörtköşeli olup, perde saçakları ile süslü bir tepeliği vardır. Kitâbesinde şu mısralar okunmaktadır:"

Türk Okçuluğu ve Sultan Mahmud'un Ok Günlüğü Sayfa 119. İstanbulMarka SK Kitaplığı, Mehmet Zeki Kuşoğlu.

4 yorum 287 görüntüleme
Yorum
Elif Aydemir Dilsiz

Osmanlı Okçuları Neden Oku Gökyüzüne Atıyordu?

Bugün bir sporcu rekor kırdığında adı ve derecesi kayıtlara geçiyor. Peki bundan yüzlerce yıl önce bir Osmanlı okçusu rekor kırdığında ne oluyordu?

Okmeydanı’nda bunun da bir sistemi vardı.

Menzil okçuluğunda amaç hedefi vurmak değil, oku mümkün olduğunca uzağa göndermektir. Kırılan rekorlar okçunun adı, atış mesafesi ve tarihiyle birlikte kayıt altına alınıyordu.

Daha da şaşırtıcısı, önemli olan rekorların ardından menzil taşları dikiliyordu. Böylece bir okçunun başarısı yalnızca bir kâğıda değil, adeta taşa kazınarak tarihe bırakılıyordu.

1817/18 tarihli menzilnâmede Okmeydanı’ndaki menziller ve rekorlar ayrıntılı biçimde kaydedilmiş: mesafeler “gez” adı verilen ölçüyle belirtilmişti.

Yani yüzyıllar önce İstanbul’da yalnızca ok atılmıyordu.

Rekor kırılıyor, ölçülüyor, kaydediliyor ve gelecek nesillere bırakılıyordu.

Belki de Okmeydanı’ndaki menzil taşları, Osmanlı okçularının bize bıraktığı en ilginç “rekor tabelalarıydı.”

KAYNAKÇA

Şinasi Acar & Murat Özveri, “Bir İstanbul Okçuluk
Menzilnamesi”, Osmanlı Bilimi Araştırmaları, 2017.

Atilla Bir, Mustafa Kaçar & Şinasi Acar, “Türk Menzil
Okçuluğu, Yay ve Okları”, Osmanlı Bilim Araştırmaları, 2006

Ünsal Yücel, Türk Okçuluğu, Atatürk Kültür Merkezi Yayınları

0 yorum 375 görüntüleme
Yorum
Umut Er

Malazgirt Savaşı Kazılarında Yeni Buluntular

Türk tarihinin dönüm noktalarından biri olan 1071 Malazgirt Meydan Muharebesi, Anadolu’nun kapılarını Türklere açarak büyük bir çağın başlangıcını simgelemişti. Günümüzde bu tarihî zaferin yaşandığı alanı ortaya çıkarmak ve bilimsel yöntemlerle belgelemek amacıyla yürütülen arkeolojik çalışmalar yeni buluntularla devam ediyor.

Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın desteği, Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü ile Muş Alparslan Üniversitesi iş birliğiyle 2020 yılında başlatılan “Malazgirt Savaş Alanının Tespiti, Tarihi ve Arkeolojik Yüzey Araştırma Projesi”, bu yıl altıncı senesine ulaştı. Projenin bilimsel danışmanlığını Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Tarih Bölümü öğretim üyesi Prof. Dr. Adnan Çevik yürütüyor.

2025 araştırma sezonunda yapılan kazılarda, savaş alanında yaklaşık 200 metal obje bulundu. Bu objeler arasında ok uçları, savaşta kullanıldığı düşünülen çeşitli aksamlar ve muhtemel kişisel savaş donanımlarına ait parçalar yer alıyor. Böylece Malazgirt’in sadece yazılı kaynaklarda değil, somut arkeolojik kanıtlarla da ortaya konulması yönünde önemli bir adım atılmış oldu.

Prof. Dr. Adnan Çevik, çalışmaların bu yıl 1 Temmuz’da başladığını ve 150 kilometrelik geniş bir alanda, savaşın geçtiği düşünülen güzergâhı daraltarak jeofizik ve yüzey araştırmalarıyla bulguları yoğunlaştırdıklarını ifade ediyor. Çalışmalar, hem jeofizik yöntemler hem de yüzey kazıları ile sürdürülüyor. Özellikle Sabuntepe platosunun 1700 metre yükseklikteki bölgesinde, savaşın geçtiği ve kritik noktalardan biri olduğu düşünülüyor.

Bu yılki etapta bulunan çok sayıdaki metal obje, savaşın geçtiği alana dair somut kanıtlar sunması açısından büyük önem taşıyor. Bu keşifler, Malazgirt’in tarihsel ve kültürel değerini bir kez daha gözler önüne sererken, Anadolu’nun Türklere vatan olma sürecinin arkeolojik boyutunu da bilim dünyasına kazandırıyor. Bu bizler için oldukça önemlidir.

0 yorum 275 görüntüleme
Yorum